wtorek, 7 lutego 2017

Na przodzie i na przedzie

Dwa wyrażenia przyimkowe, które często spotykamy w tekstach nie tylko literackich, na  ogól nie sprawiają nam problemu dopóty, dopóki sami nie musimy ich użyć we własnej wypowiedzi. Wówczas zaczyna się dylemat: czy np. transportery opancerzone jechały na przodzie kolumny wojskowej czy na przedzie kolumny wojskowej?
Po sprawdzeniu we wszelkich możliwych źródłach językowych ( także w internetowej Poradni Językowej PWN ) mogę zapewnić, że obie formy wyrażeń przyimkowych są poprawne, ale jednak nie są synonimiczne, tzn. nie można ich stosować zamiennie, albowiem:

a) umiejscawiamy coś na przodzie czegoś, np.
na przodzie czapki widniał orzełek; konduktor znajdował się na przodzie pociągu; ze względu na chorobę lokomocyjną musiała siedzieć na przodzie ( w domyśle: autobusu )...

koszulka z nadrukiem na przodzie

b) Z kolei jeśli wyrażenie owo ma znaczenie 'być przed innymi', wówczas występuje forma na przedzie, np.:
Na przedzie, znacznie wyprzedzając peleton, jechał Ryszard Szurkowski ( znaczenie: jechał przed peletonem, nie stanowiąc jego części ).
Na przedzie konduktu żałobnego, tuż za trumną, szła najbliższa rodzina zmarłego ( znaczenie: rodzina wyprzedzała nieco pozostałych żałobników ).
Na przedzie manifestantów szedł Cezary Baryka ( znaczenie: przed manifestantami: S. Żeromski: Przedwiośnie ).
jechał na przedzie peletonu ( czyli nieco przed peletonem )
                                                                                          Pozdrawiam serdecznie

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz